Tencel materiał – właściwości, zalety, jak dbać o tkaninę?

Tencel to handlowa nazwa lyocellu – miękkiego i wytrzymałego włókna celulozowego pozyskiwanego z drzewa eukaliptusowego. Materiał ten wyróżnia się bardzo dobrą chłonnością wilgoci, oddychalnością oraz przyjazną dla środowiska produkcją w zamkniętym obiegu. W dalszej części artykułu poznasz najważniejsze właściwości tej tkaniny, jej zalety oraz zasady prawidłowej pielęgnacji.

Czym jest tencel i jak powstaje?

Tencel to nazwa handlowa dla lyocellu – włókna celulozowego wytwarzanego z miazgi drzewnej. Głównym surowcem jest szybko rosnący eukaliptus, choć w produkcji wykorzystuje się również drewno sosnowe lub bambus. Lyocell należy do włókien sztucznych pochodzenia naturalnego, co odróżnia go od syntetyków powstających z ropy naftowej.

Produkcja zaczyna się od pozyskania drewna z plantacji zarządzanych w sposób zrównoważony. Ścięte drzewa rozdrabnia się, a następnie przetwarza na pulpę celulozową. Z tej masy wyodrębnia się czystą celulozę, stanowiącą podstawę dalszych etapów.

Jak rozpuszcza się celulozę?

Czysta celuloza trafia do zamkniętych reaktorów, gdzie rozpuszcza się ją w organicznym rozpuszczalniku o nazwie N-tlenek N-metylomorfoliny, w skrócie NMMO. Powstały jednorodny roztwór przeciska się przez dysze z drobnymi otworami, a cienkie strumienie zanurza się w kąpieli koagulacyjnej. Tam twardnieją i formują włókna.

Po uformowaniu włókna są prane i suszone, co usuwa pozostałości środków chemicznych. Następnie przetwarza się je na nici, z których powstają różne rodzaje tkanin.

Jak działa zamknięty obieg produkcji?

Szczególnie istotny jest fakt, że rozpuszczalnik NMMO odzyskuje się i wykorzystuje ponownie. Dzięki temu proces minimalizuje zużycie wody i energii oraz ogranicza ilość odpadów. W produkcji tej tkaniny pomija się także bielenie i chemiczną sterylizację typowe dla innych włókien naturalnych, co sprawia, że materiał pozostaje neutralny dla zdrowia.

W procesie produkcji lyocellu rozpuszczalnik NMMO jest odzyskiwany i wykorzystywany ponownie, co znacznie ogranicza zużycie wody i ilość odpadów.

Jakie właściwości ma lyocell?

Włókna tego materiału mają unikalną budowę – składają się z drobnych fibryli, które regularnie rozmieszczone nadają tkaninie gładkość i właściwości hydrofilowe. Dzięki temu lyocell skutecznie przyciąga i odprowadza wilgoć z powierzchni skóry.

Lyocell łączy cechy wielu innych surowców. Bywa porównywany do jedwabiu ze względu na gładkość, do lnu ze względu na chłodzenie latem i do wełny ze względu na ciepło zimą. Jego wytrzymałość zestawia się z poliestrem, a chłonność z bawełną.

Do najważniejszych zalet tego materiału należą:

• jedwabiście gładka i miękka powierzchnia, przyjazna dla wrażliwej skóry,
• wysoka oddychalność i regulacja temperatury,
• skuteczne wchłanianie i odprowadzanie wilgoci,
• naturalne właściwości antybakteryjne ograniczające nieprzyjemne zapachy,
• odporność na zagniecenia i kurczenie się w praniu,
• duża wytrzymałość w porównaniu z innymi włóknami celulozowymi.

W testach higroskopijności włókna te wypełniały się wodą w całości, podczas gdy bawełna chłonęła tylko część wilgoci, a poliester nie wchłaniał jej wcale. Tak wysoka chłonność sprawia, że materiał ten szczególnie poleca się osobom, które pocą się w nocy oraz alergikom, ponieważ szybkie odprowadzanie wilgoci ogranicza rozwój bakterii, grzybów i roztoczy.

Jak lyocell wypada na tle bawełny, poliestru i lnu?

Porównanie z bawełną wypada korzystnie dla lyocellu pod względem chłonności wilgoci i zużycia wody w produkcji. Bawełna bywa uprawiana z użyciem ogromnych ilości wody, natomiast lyocell powstaje w procesie o zamkniętym obiegu, który znacząco ogranicza ten zasób.

Len z czasem mięknie, ale początkowo bywa sztywny i mocno się gniecie. Lyocell od samego początku pozostaje jedwabiście gładki i znacznie mniej podatny na zagniecenia. Wiskoza, podobnie jak lyocell, jest włóknem celulozowym, ale jej produkcja wiąże się z użyciem bardziej szkodliwych chemikaliów, a sama tkanina jest mniej wytrzymała. Poliester z kolei nie oddycha tak dobrze i sprzyja przegrzewaniu, a do tego nie ulega biodegradacji.

Gdzie znajduje zastosowanie lyocell?

Najczęściej lyocell wykorzystuje się w produkcji odzieży codziennej, takiej jak T-shirty, bluzy, koszule, spodnie czy sukienki. Jego właściwości antybakteryjne i szybkie schnięcie sprawiają, że świetnie nadaje się również do odzieży sportowej. Ponieważ materiał ten wygląda elegancko i ma delikatny połysk, stosuje się go także w garniturach i kreacjach wieczorowych.

W sypialni lyocell również zdobywa uznanie. Włókna te stosuje się w pościeli, prześcieradłach, poszewkach i pokrowcach na materace. Właśnie tam jego higroskopijność i miękkość są szczególnie cenione, zwłaszcza wśród osób, które pocą się w nocy lub mają skłonności alergiczne.

Dlaczego lyocell sprawdza się u alergików?

Włókna lyocellu są wolne od szkodliwych chemikaliów, a ich zdolność do szybkiego pochłaniania i odprowadzania wilgoci tworzy suche środowisko. W takich warunkach bakterie, grzyby i roztocza nie mają możliwości rozwoju. Dlatego pokrowce i pościel z tego materiału poleca się osobom z alergią na roztocza oraz wrażliwą skórą.

W jakich innych produktach stosuje się lyocell?

Poza modą i sypialnią lyocell bywa używany w tapicerce samochodowej, elementach wygłuszających oraz produktach medycznych ze względu na hipoalergiczną naturę. Można go też spotkać w ręcznikach, biżuterii tekstylnej, a nawet w systemach filtracji powietrza i wody, gdzie wykorzystuje się jego mikroskopijną strukturę.

Jak prać, suszyć i prasować materiał z lyocellu?

Materiał ten jest wytrzymały, ale wymaga delikatnej pielęgnacji, aby zachować swoje właściwości przez długie lata. Podstawowa zasada dotyczy temperatury prania – nie powinna przekraczać 30°C. Zbyt gorąca woda może osłabić włókna i spowodować kurczenie się materiału.

Do prania warto wybierać łagodne detergenty przeznaczone do tkanin delikatnych lub kolorowych. Należy unikać wybielaczy i silnych środków chemicznych, które mogą uszkodzić strukturę włókien. Przed usunięciem plamy dobrze jest przetestować środek na niewidocznym fragmencie materiału.

Podczas codziennej pielęgnacji lyocellu przydadzą się następujące wskazówki:

• pierz w chłodnej lub letniej wodzie, maksymalnie do 30°C,
• suszyć na płasko, na suszarce lub ręczniku,
• unikaj suszarki bębnowej, która mogłaby zniszczyć tkaninę,
• nie wystawiaj ubrań na bezpośrednie działanie słońca podczas suszenia,
• prasuj w średniej temperaturze, najlepiej przez wilgotną ściereczkę.

Do wygładzania zagnieceń możesz także użyć parownicy, która działa delikatniej niż tradycyjne żelazko. Ustaw średnią temperaturę i nie przytrzymuj żelazka zbyt długo w jednym miejscu.

Najważniejsza zasada pielęgnacji: pierz materiał z lyocellu w temperaturze nie wyższej niż 30°C, susz na płasko i prasuj w średniej temperaturze.