Wiskoza to włókno sztuczne pochodzenia roślinnego, które powstaje z celulozy drzewnej. Materiał ten jest przewiewny, miękki i dobrze pochłania wilgoć, dlatego chętnie używa się go do szycia ubrań oraz tekstyliów domowych. Przeczytaj nasz artykuł, jeśli chcesz wiedzieć, jak powstaje, jakie ma właściwości i jak o niego dbać.
Jak powstaje wiskoza i skąd pochodzi?
Podstawą produkcji tego włókna jest celuloza pozyskiwana najczęściej z drewna sosny, świerku, buku, bambusa lub eukaliptusa. Mimo roślinnego pochodzenia nie jest to tkanina naturalna. Włókna wiskozowe zalicza się do włókien sztucznych, ponieważ surowiec przechodzi zaawansowaną obróbkę chemiczną. To odróżnia je od włókien syntetycznych, takich jak poliester, które powstają w całości z polimerów wytwarzanych w laboratorium.
W uproszczeniu proces wygląda tak – rozdrobnioną masę drzewną poddaje się działaniu ługu sodowego i dwusiarczanu węgla, a następnie umieszcza się ją w roztworze zasady sodowej. Tak przygotowana masa przędzalnicza przepływa przez dysze i trafia do kąpieli chemicznej. Po wypłukaniu, wysuszeniu i utkaniu uzyskuje się gotowe włókna. Pierwsze próby otrzymania tego surowca prowadzono już w 1855 roku, a produkcja na skalę komercyjną ruszyła w 1905 roku.
Wiskozę po raz pierwszy uzyskano w 1855 roku, a jej komercyjna produkcja rozpoczęła się w 1905 roku.
Jakie właściwości ma ten materiał?
Właściwości użytkowe tego włókna sprawiają, że bywa chętnie wybierane przez osoby szukające komfortu w ciepłe dni. W dotyku przypomina jedwab, ale pod wieloma względami zachowuje się jak naturalna bawełna lub len.
Wiskoza bywa nazywana sztucznym jedwabiem ze względu na miękką fakturę, subtelny połysk i przyjemny chłód.
Jak materiał oddycha i chłonie wilgoć?
Jedną z najważniejszych cech jest wysoka higroskopijność. Materiał wchłania wilgoć lepiej niż bawełna, a jednocześnie szybko ją odparowuje. Dzięki temu ubrania nie przyklejają się do spoconego ciała, a skóra może swobodnie oddychać nawet podczas upałów. To duża przewaga nad typowymi tkaninami poliestrowymi, które często dają efekt lepkości i przegrzania.
Czy tkanina przypomina jedwab?
W zależności od splotu i obróbki włókno może mieć powierzchnię błyszczącą, matową lub lekko śliską. Cienkie tkaniny bywają lejące i chłodne w dotyku, co upodabnia je do jedwabiu. Grubsze dzianiny potrafią natomiast przypominać bawełnę, a nawet wełnę. Dzięki temu ten sam surowiec daje bardzo różne efekty w odzieży i tekstyliach.
Czy tkanina się rozciąga i gniecie?
Czyste włókna wiskozowe mają ograniczoną elastyczność i nie rozciągają się tak jak elastan. Właśnie dlatego producenci często dodają niewielką ilość elastanu, aby ubrania lepiej dopasowywały się do sylwetki. Materiał bywa też podatny na gniecenie, zwłaszcza w formie tkaniny. Dzianiny są zwykle mniej wymagające, a domieszka poliestru zmniejsza skłonność do zagnieceń.
Gdzie wykorzystuje się wiskozę?
Z tego surowca szyje się odzież o różnym przeznaczeniu – od lekkich letnich sukienek po eleganckie garnitury. Projektanci cenią go za miękki chwyt, zdolność do układania się w fałdy i dobre przyjmowanie intensywnych barw. W odzieży męskiej często pojawia się jako podszewka marynarek, a w damskiej jako materiał na bluzki, spódnice czy kombinezony.
Włókno sprawdza się również w tekstyliach domowych i dodatkach, między innymi:
- poszewki na poduszki i kołdry,
- ręczniki kąpielowe z włókna bambusowego,
- zasłony i obrusy,
- narzuty oraz lekkie dywaniki.
W sypialni dobrze sprawdza się wariant z włókna bambusowego. Taka pościel jest przewiewna, antyalergiczna i ogranicza rozwój roztoczy, co doceniają osoby z wrażliwą skórą. Może mieć też płaskie szwy, które nie drażnią naskórka.
Jak prać i pielęgnować ten materiał?
Pielęgnacja wymaga nieco więcej uwagi niż w przypadku bawełny, ale wystarczy trzymać się kilku prostych zasad. Mokre włókna stają się mniej odporne na rozciąganie i uszkodzenia, dlatego najbezpieczniej jest unikać mocnego wyżymania i suszenia na wieszakach, gdy ubranie jest ciężkie od wody.
Jak prać i suszyć?
Zalecana temperatura prania wynosi 30–40°C. Zarówno bardzo zimna, jak i zbyt gorąca woda może doprowadzić do skurczenia lub rozciągnięcia tkaniny. Najlepiej wybierać krótkie programy do tkanin delikatnych albo prać ręcznie. Po praniu produkt należy delikatnie odcisnąć, rozłożyć płasko na suszarce i suszyć z dala od kaloryfera oraz bezpośredniego słońca.
| Parametr | Zalecenie | Czego unikać |
| Pranie | 30–40°C, program delikatny | wysokich temperatur i długiego namaczania |
| Suszenie | na płasko, w cieniu | suszenia na kaloryferze i w pełnym słońcu |
| Prasowanie | do 90–100°C, lewa strona | gorącego żelazka bezpośrednio po tkaninie |
Jak prasować i przechowywać?
Prasowanie najlepiej wykonywać w temperaturze do 90–100°C. Tkaninę warto prasować na lewej stronie, najlepiej przez bawełnianą ściereczkę. Dobrze sprawdza się także parownica do ubrań. Produkty wiskozowe lepiej przechowywać na wieszakach lub luźno złożone na półce, aby uniknąć głębokich zagnieceń.
Czy wiskoza to dobry wybór dla skóry i środowiska?
Pod względem komfortu materiał ten jest przyjazny dla skóry. Nie powinien uczulać, dlatego bywa polecany osobom z cerą atopową lub skłonną do podrażnień. Dzięki zdolności odprowadzania wilgoci zapobiega uczuciu mokrej tkaniny i ogranicza przyklejanie się do ciała nawet przy nadmiernej potliwości.
Warto też pamiętać, że nie ma nic wspólnego z plastikiem. Surowiec pochodzi z celulozy drzewnej, a więc ze źródła odnawialnego. Ubrania i tekstylia z tego włókna są postrzegane jako bardziej ekologiczna alternatywa dla poliestru, zwłaszcza gdy celuloza pozyskiwana jest zgodnie z zasadami zrównoważonej gospodarki leśnej. Produkty z wiskozy bambusowej mogą natomiast posiadać certyfikaty, takie jak Oeko-Tex.
Osoby na diecie wegańskiej również mogą bez obaw wybierać ten surowiec, bo nie jest pochodzenia odzwierzęcego. To jeden z powodów, dla których często pojawia się w kolekcjach ubrań i dodatków projektowanych z myślą o modzie wegańskiej.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym jest wiskoza i z czego powstaje?
To włókno sztuczne pozyskiwane z celulozy drzewnej, najczęściej z sosny, buku, eukaliptusa lub bambusa. Surowiec przechodzi obróbkę chemiczną, stąd nie zalicza się do tkanin naturalnych.
Jak wygląda proces produkcji wiskozy?
Rozdrobnioną masę drzewną poddaje się działaniu środków chemicznych, rozpuszcza i przetłacza przez dysze do kąpieli chemicznej. Po wypłukaniu, wysuszeniu i tkaninowaniu otrzymuje się gotowe włókna.
Jakie są główne właściwości użytkowe tego materiału?
Wiskoza jest przewiewna, miękka i dobrze pochłania wilgoć, przypominając w dotyku jedwab lub bawełnę. Dobrze odprowadza wilgoć i zapewnia komfort w ciepłe dni.
Czy wiskoza się rozciąga i gniecie?
Czysta wiskoza ma ograniczoną rozciągliwość i łatwo się gniecie, szczególnie jako tkanina. Producenci często dodają elastan lub poliester, by poprawić elastyczność i zmniejszyć zagniecenia.
Gdzie najczęściej wykorzystuje się wiskozę?
Używa się jej w odzieży — od letnich sukienek po podszewki marynarek — oraz w tekstyliach domowych jak poszewki, zasłony czy ręczniki bambusowe. Wersje bambusowe są też popularne w pościeli ze względu na przewiewność i właściwości antyalergiczne.
Jak prać i suszyć ubrania z wiskozy?
Zaleca się pranie w 30–40°C na programie delikatnym lub ręcznie, a po praniu delikatnie odcisnąć i suszyć na płasko w cieniu. Należy unikać silnego wyżymania, suszenia na kaloryferze i długiego namaczania.
Czy wiskoza jest przyjazna dla skóry i środowiska?
Materiał jest łagodny dla skóry i rzadko uczula, dzięki dobrej wentylacji nadaje się dla wrażliwej cery. Pochodzi z odnawialnej celulozy, więc bywa traktowana jako bardziej ekologiczna alternatywa dla poliestru, zwłaszcza przy certyfikowanej produkcji.
